Anasayfa Bilim Google'dan Türk Arkeolog Halet Çambel'e Özel Doodle

Google’dan Türk Arkeolog Halet Çambel’e Özel Doodle

Özel günler için anasayfasında özel doodle’lara yer veren Google, bu kez ünlü Türk arkeolog Halet Çambel’i andı.

Özel kişiler ve günler için sıklıkla anasayfasındaki logosunu yenileyen Google, bu sefer ünlü Türk arkeolog Halet Çambel‘in 99. doğum günü için özel bir doodle tasarladı.

Google'ın Halet Çambel'in 99. doğum günü için hazırladığı doodle çalışması.
Google’ın Halet Çambel’in 99. doğum günü için hazırladığı doodle çalışması.

Bilim dünyası tarafından “Hitit hiyerogliflerinin çözüldüğü yer” olarak tanınan Karatepe-Arslantaş Höyüğü’nde Türkiye’nin ilk açık hava müzesini kurmasıyla bilinen Halet Çambel; stajyer olarak başladığı kazıları hayatı boyunca sürdürmüştür.

Halet Çambel aynı zamanda Türkiye’yi eskrim dalında temsil ederek, Suat Fetgeri Aşeni ile birlikte “Olimpiyatlara katılan ilk Türk kadın sporcu” ünvanını kazanmıştır.

Halet Çambel kimdir?

Halet Çambel

Ailesi ve gençliği

27 Ağustos 1916’da Berlin’de dünyaya geldi. Babası, Almanya’da askeri ataşelik görevi yapan ve Atatürk’ün yakın arkadaşlarından Hasan Cemil Bey, annesi dönemin Berlin Büyükelçisi İbrahim Hakkı Paşa’nın kızı Remziye Hanım’dır. Dört çocuklu ailenin üçüncü çocuğu idi. Hukukçu ve gazeteci Leyla Çambel ile kanser araştırmacısı Perihan Çambel’in kardeşi, mühendis Bülent Çambel’in ablasıdır.

1. Dünya Savaşı sonrası mütareke döneminde anne babası ile bir süre İsviçre ve Avusturya’da yaşadıktan sonra, cumhuriyetin kurulmasını takiben 8 yaşında Türkiye’ye geldi.

Ortaokul ve liseyi Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nde okudu. Sanat tarihi öğretmeninin etkili anlatımı ve İstanbul’un tarihi mekanlarına düzenlediği geziler lise yıllarında onu derinden etkiledi. Okulda, eskrim sporu ile de tanıştı ve bu konuda ustalaştı.

Lise öğrenimini tamamladıktan sonra Fransız hükümetinden aldığı burs ile Paris Sorbonne Üniversitesi’nde 3 yıl arkeoloji lisans öğrenimini gördü; ayrıca Hititçe ve eski İbranice öğrendi. İlk kazı deneyimini 1935 yılında yaşadı. Dr. Kurt Brittel’in başkanı olduğunda Alacahöyük kazısına stajyer olarak katıldı.

Olimpiyatlara katılması

Fransa’daki lisans öğrenimi sırasında boş vakitlerini eskrim ve binicilikle değerlendiren Çambel, 1936 Yaz Olimpiyatlarında eskrim dalında Türkiye’yi temsil etti ve Suat Fetgeri Aşeni ile birlikte olimpiyatlara katılan ilk Türk kadın sporcu oldu. Turnuva sırasında Adolf Hitler tarafından görüşmeye çağrılan Çambel, hükumetin izni olmadan görüşmeyeceğini bildirerek reddetti.

Türkiye’ye dönüşü

1938 yılında lisans öğrenimini tamamladıktan sonra Sorbonne’da doktora yapmaya başlayan Çambel, 1939 yılının yaz aylarında İstanbul Fransız Arkeoloji Enstitüsü’nün, Dr. Emilie Haspels başkanlığında yürüttüğü Yazılıkaya/Midas şehri kazısına katılmak üzere Türkiye’ye geldi. II. Dünya Savaşı sebebiyle Fransa’ya dönemeyince İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde Helmuth Theodor Bossert’in asistanlığını yaptı.

1940 yılında Tan Gazetesi’nde çalışan sol görüşlü bir gazeteci-yazar olan Nail Çakırhan ile evlendi. Üniversitede kadro olmadığından bir süre Haydarpaşa Lisesi’nde Fransızca öğretmenliği yaptı. Doktora çalışmasına İstanbul Üniversitesi’nde devam eden Çambel, Türk Tarih Kurumu adına Kırşehir Hashöyük’teki kontrol kazısını gerçekleştirdi. 1946’ya kadar Dr. Bossert ile birlikte Anadolu’da araştırma gezileri yaptı.

Karatepe kazıları

1946 yılında Kayseri-Adana arasında kalan bölgedeki Hitit eserlerini incelemek için Bossert ile bilikte çıktıkları gezide Karatepe bölgesindeki kalıntılara ulaşmaları kariyerinde belirleyici oldu. Araştırma ekibi, Hitit hiyeroglifleri ve Fenike yazısının bir arada kullanıldığını görmüş ve Fenike yazısı tercüme edilebildiği için, bu keşif Hitit hiyerogliflerinin nihai çözümü olmuştur. Karatepe-Arslantaş Höyüğü’nde Bossert tarafından başlayan kazı çalışmalarına 1952’den sonra Çambel başkanlık etti. Karatepe’de ortaya çıkarılan arkeolojik buluntuların restorasyonu, korunması ve sergilenmesi için bir açık hava müzesi kurulmasına ön ayak oldu. Mimar Turgut Cansever’in yaptığı projenin uygulanması işini Çambel’in eşi Nail Çakırhan yürüttü.

1948-199 yıllarında, Karatepe’deki çalışmaların yanı sıra Fransız Arkeoloji Enstitüsü’yle birlikte Yazılıkaya/Midas şehri kazısını yürüttü.

1960 Darbesinden sonra

1960 İhtilali’nden sonra 147’ler listesinde yer alarak üniversiteden ihraç edildi. Eşiyle birlikte Karatepe’de çalışmalara devam eden Çambel, 1962-1963’te Almanya’da Saarbrücken Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak çalıştı. Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi’ndeki görevine döndü ve Prehistorya Kürsüsü’nü kurdu.

1964 yılında Chicago Üniversitesi’nden Robert J. Braidwood ve eşi Linda S. Braidwood’la birlikte Ergani’de Çayönü höyüğü kazısına başladı. Kote Çemi (Hilar – Çayönü) kalıntılarını gün ışığına kavuşturdu; bu bölgede günümüzden 8.000 yıl önce avcı-toplayıcılıktan tarıma geçildiğinin kanıtlarını ortaya çıkardı.

Çambel’in çabalarıyla kurulan İstanbul-Chicago Üniversiteleri Güneydoğu Anadolu Tarihöncesi Araştırma Kamu Projesi çerçevesinde, 1964’te Urfa-Bozova’da Biris Mezarlığı ve Söğüt Tarlası, 1968 ve 1970’de Diyarbakır Girikihacıyan kazıları gerçekleştirildi.

Çambel, Keban Barajı’nın yapımıyla su altında kalacak olan alanların taranması için 1966’da başlayan çalışmalara öncülük etti.

1976’da Tübitak’a bağlı bir Arkeometri Ünitesi kurulmasına katkıda bulundu.

Emeklilik yılları

1984 yılında emekli oldu. Kazılara katılımını ve yazılarını emekliliğinde de sürdürdü.

Arnavutköy’de “Kırmızı Yalı” olarak bilinen ailesinden kalma evini 2004 yılında Boğaziçi Üniversitesi’ne bağışladı. Yapı, Halet Çambel ve Nail Çakırhan Arkeoloji ve Geleneksel Mimarlık Araştırmaları Merkezi’ne dönüştürülmek üzere restore edilmektedir.

2005 yılında Hollanda devletinin kültür ve kalkınmaya hizmet edenlere verdiği Prens Claus Ödülü’nün sahibi oldu. 2010 yılında kendisine T.C. Kültür Bakanlığı tarafından Kültür ve Sanat Büyük Ödülü verildi.

12 Ocak 2014 tarihinde İstanbul’daki evinde yaşamını kaybetti. [Wikipedia]

Webmasto'ya abone olun!

Webmasto'ya abone olun; haftalık içerik özetleri, özel dosyalar, raporlar, faydalı ipuçları ve daha fazlasını e-posta yoluyla size gönderelim.

Takip Edin

2,438BeğenenlerBeğen
526TakipçilerTakip Et
3,121TakipçilerTakip Et

Haberler

Spotify’dan çiftlere özel yeni üyelik seçeneği: Spotify Premium Duo

Popüler müzik servisi Spotify, Premium seçeneklerine bir yenisini daha ekledi. Daha önce standart olan Spotify Premium, öğrencilere yönelik Premium for Students ve aileler (maksimum...

MSI CEO’su Sheng-Chang Chiang yedinci kattan düşerek hayatını kaybetti

MSI'in başkanı ve CEO'su olarak görevini sürdüren Sheng-Chang Chiang (56), merkez MSI binasının yedinci katından düşerek hayatını kaybetti. Tayvan'daki haber kaynaklarına göre Sheng-Chang Chiang, Tayvan'ın...

Uzakrota Global Summit bu yıl hibrit olarak gerçekleşecek

Uzakrota ekibi, Ocak ayında bu yılın Uzakrota Summit'i için yola çıktığında, bu etkinliği 2 gün ve 10 bin kişinin katılımı ile düzenlemeyi düşünmüş, çalışmalarına...

Cumhurbaşkanı Erdoğan sosyal medya platformlarına savaş açtı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AK Parti Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı'nda sosyal medya platformları ile ilgili çarpıcı açıklamalarda bulundu. Geçtiğimiz günlerde kızı Esma Albayrak ve damadı...

İlgili İçerikler

Google Meet Artık Herkese Ücretsiz!

Koronavirüs salgını sebebiyle insanların evden çalışmaya başlaması, video konferans uygulamalarını da sıklıkla gündeme getirmeye devam ediyor. Video konferans rekabetinin arttığı bugünlerde Google'dan ise ilginç...

Türkiye Koronavirüs Haritası: Hangi Şehirde Kaç Kişi Etkilendi?

Tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs (COVID-19) salgını, Türkiye'yi de önemli ölçüde etkiledi. Çeşitli güvenlik endişelerinden dolayı ilk başlarda açıklanmayan şehir verileri ise artık...

Google Çalışanlarına Zoom Yasağı

Tüm dünyayı saran koronavirüs (COVID-19) salgını sebebiyle birçok kişinin evden çalışmaya başlaması, video konferans uygulamalarını da popüler hale getirdi. Bunlardan biri de -hatta en...

Araştırmacılar Google’ın Koronavirüs Verilerine Ücretsiz Erişebilecek

Google, bilim insanları ve araştırmacılar için Google Cloud bünyesinde bulunan koronavirüs ile ilgili veri setlerini ücretsiz hale getirdi. Google, dünyayı kasıp kavuran koronavirüs (COVID-19) salgını...

Google’dan Duygulandıran Super Bowl Reklamı

Her yıl markaların yaratıcı reklamları ile yarışa girdiği Super Bowl'a bu kez Google'ın duygulandırıcı reklamı damgasını vurdu. Amerikan Futbol Ligi'nin (NFL) şampiyonluk mücadelesi olan Super...