- Sosyal medyada yaş doğrulama engellerini aşmakta kullanılan VPN teknolojisi küresel çapta hükümetlerin hedefi haline geliyor.
- İngiltere ve ABD gibi ülkeler de reşit olmayanların çevrim içi güvenliğini gerekçe göstererek benzer yasakları hızla gündemlerine aldı.
- Planlanan kısıtlamaların internet üzerindeki temel gizlilik haklarına zararlar verebileceği düşünülüyor.
Fransa ve Avustralya gibi ülkelerin, çocuklar için getirmiş olduğu sosyal medya kısıtlamasının ardından, getirilen kuralları aşmak için kullanılan VPN (Sanal Özel Ağ) teknolojisi dünya genelinde hükümetlerin hedef tahtasına oturtulmuş durumda.
VPN uygulamaları ilk ortaya çıktığı dönemlerde sadece şirketlerin güvenli veri aktarımı yapmasını sağlayan bir araç olarak kullanılıyordu. Zamanla internet servis sağlayıcılarının takibinden kaçmak ve bölge kısıtlamalarını aşmak amacıyla bireysel kullanıcıların vazgeçilmezi haline geldi.
Özellikle 2013 yılında Edward Snowden’ın ABD Ulusal Güvenlik Ajansı’nın (NSA) internet üzerinde kitlesel gözetleme programları yürüttüğünü ortaya çıkaran gizli belgeleri sızdırmasından beri Amerika’da ve diğer ülkelerde çevrim içi gizliliğe verilen önem arttı ve VPN kullanımı çoğalmaya başladı.
VPN kullanımına kısıtlama mı geliyor?
Ancak günümüzde hükümetler, söz konusu teknolojiyi tamamen radarına almış durumdalar.
Fransa Ulusal Meclisi, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını engelleyecek yasa tasarısını geçtiğimiz haftalarda onayladı. Kabul edilmesi beklenen tasarıya göre, 2026 yılının sonuna kadar tüm sosyal medya platformları, yetişkinler dahil herkesin yaşını doğrulamak zorunda kalacak.
Yaş doğrulama engelini aşmak isteyenlerin VPN’e yönelebileceği ihtimali ise Fransız yetkilileri harekete geçirdi. Bakan Le Hénanff, çocukların belirlenen kuralları aşmasını önlemek adına VPN’leri kısıtlayacak ek önlemler alabileceklerinin sinyalini verdi:
“Avrupa’da 15 yaş sınırını belirleyen ilk ülke olduk. Yaşananlar sadece bir başlangıç” diyen Hénanff, Fransa’da çocukların sosyal medyaya kayıt olma yaşının ortalama sekiz buçuk olduğuna dikkat çekerek şunları ekledi:
“Sekiz buçuk yaşındaki bir çocuğun, yanında yetişkin biri olmadan VPN hakkında bir şey bildiğini sanmıyorum.”
Bakanın açıklamaları, internet ortamında büyük tepki topladı. Fransız yazar ve yönetmen Alexandre Jardin, planlanan adımları otoriter rejimlerin uygulamalarına benzetti:
“Dün paranoyak bir hezeyan olarak değerlendirilen şey artık resmen kabul edildi: Sosyal medyaya getirilen yasak, internet sansürünün sadece başlangıcı. Bakan, otoriter rejimlerde olduğu gibi, VPN’lerin denetleneceğini hiç saklamadan şimdiden duyuruyor.”
GLAÇANT
Ce qui était traité hier comme du délire parano est désormais assumé officiellement :
l’interdiction des réseaux sociaux n’est qu’un début vers la censure d’Internet .
La ministre annonce déjà, sans se cacher, le contrôle des VPN — comme dans les régimes autoritaires.… https://t.co/iKCmRpTSdi— Alexandre Jardin (@AlexandreJardin) January 31, 2026
Geçmişte de benzer yasaklamalar Fransa’nın gündemine gelmişti. 2023 yılında SREN yasa tasarısında yapılan bir değişiklikle kısıtlama ihtimali araştırılmış, Proton VPN’in kurucusu Andy Yen yasağın temel hakları ihlal edeceği konusunda uyarılarda bulunmuştu.
Bununla birlikte Fransa, yaş doğrulama sistemlerinin ardından VPN’leri inceleme altına alan tek ülke değil. Birleşik Krallık hükümeti, çocukların çevrim içi güvenliği kapsamında sanal özel ağların kullanımını değerlendirmeye hazırlanıyor.
Hatta Lordlar Kamarası, reşit olmayanlar için VPN’lerin tamamen yasaklanmasını öngören bir değişikliği destekleyen oy kullandı. Benzer bir tartışma Amerika Birleşik Devletleri’nde de mevcut. Michigan eyaleti, yalnızca VPN kullanımını değil, aynı zamanda sistemin tanıtımını da yasaklamayı teklif eden son derece radikal bir yasa tasarısı sundu.
Siber güvenlik ve dijital haklar uzmanları ise VPN’lerin yasaklanmasının, temel gizlilik ile güvenlik korumalarını ortadan kaldırarak hem çocuklara hem de yetişkinlere ciddi zararlar verebileceğine inanıyorlar.
