- Katar'daki helyum tesisi, İran'ın insansız hava aracı saldırılarının ardından devre dışı kaldı.
- Yaşanan kesinti, özellikle helyuma bağımlı olan Güney Koreli yarı iletken devlerini alternatif arayışına yöneltti.
- Uzmanlar, kesintinin uzaması halinde teknoloji tedarik zincirinde aylarca sürecek kalıcı aksaklıklar yaşanabileceği konusunda uyarıyor.
Orta Doğu’da İran’ın komşu ülkelerine gerçekleştirdiği insansız hava aracı saldırıları çip tedarik zincirini derinden sarsıyor. Nikkei Asia’nın haberine göre, Katar’a düzenlenen bir saldırı sonucunda ülkedeki helyum üretim tesisi hasar aldı. Küresel arzın yüzde 30’unu tek başına karşılayan tesisin durması, Güney Kore başta olmak üzere teknoloji devlerini acil alternatif arayışına itti.
KatarEnergy şirketine ait Ras Laffan kompleksi, saldırıların üzerinden 9 gün geçmesine rağmen hâlâ faaliyete geçebilmiş değil. Tesis 2 Mart tarihinde yapılan saldırıların ardından tamamen devre dışı kaldı. Firma mevcut sözleşmeler için 4 Mart’ta mücbir sebep ilan ederek müşterilerine karşı arz yükümlülüklerinden kurtuldu.
Yeniden başlatma planı yakında zamanda yok
Gasworld platformunun 7 Mart tarihli haberinde, ufukta herhangi bir yeniden başlatma planının görünmediği vurgulandı. Helyum danışmanı Phil Kornbluth, 4 Mart’taki bir web seminerinde oldukça çarpıcı uyarılarda bulundu. Kornbluth’a göre, kesintinin iki haftayı aşması halinde endüstriyel gaz dağıtıcıları kriyojenik ekipmanların yerini değiştirmek ve tedarikçi ilişkilerini yeniden doğrulamak zorunda kalacak.
Katar’daki üretim ne zaman başlarsa başlasın, yeniden yapılanma sürecinin aylarca sürebileceği bilgisi paylaşıldı. Yaşanan krizden en çok etkilenen ülkelerin başında Güney Kore geliyor. Kore Uluslararası Ticaret Birliği verileri, Asya ülkesinin 2025 yılında helyum ihtiyacının yüzde 64,7’sini Katar’dan karşıladığını gösteriyor.
Silikon levhaların üretimi sırasında soğutma işlemi için helyuma yoğun şekilde ihtiyaç duyuluyor ve ufukta uygulanabilir bir alternatif görünmüyor. Nikkei raporlarında, Güney Kore Ticaret, Sanayi ve Enerji Bakanlığı’nın Orta Doğu kaynaklarına bağımlılığın yüksek olduğu 14 yarı iletken malzemesi için arz-talep soruşturması başlattığı belirtildi.
Devre oluşumunda kullanılan brom da endişe yaratan bir diğer önemli madde olarak öne çıkıyor. Güney Kore, brom ithalatının yüzde 90’ını şu anda İran ile çatışma halinde olan İsrail’den sağlıyor. Tüm gelişmelerin gölgesinde, Güney Koreli bellek devi SK hynix helyum tedarikini çeşitlendirdiğini ve yeterli envanteri güvence altına aldığını duyurdu.
Tayvanlı üretici TSMC ise Ras Laffan’ın devre dışı kalmasının ardından şu an için dikkate değer bir etki beklemediklerini ancak durumu yakından izlediklerini belirtti. Boston Consulting Group ve Yarı İletken Endüstrisi Derneği kayıtlarına göre, Güney Kore ile Tayvan’ın her biri küresel yarı iletken üretim kapasitesinin yüzde 18’ini elinde tutuyor.
Mevcut tablo, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesiyle tetiklenen 2022 helyum ve neon kıtlığını akıllara getiriyor. Geçmişteki kriz, Güney Kore’yi devre desenlerini levhalara aktarmak için litografide kullanılan ilgili gazların tedarikini çeşitlendirmeye ve yerli üretime yöneltmişti.
