Telefonlardaki gizli tehlike: SAR değeri nedir?

Bir telefon satın almak istediğimizde, incelediğimiz belli başlı özellikler vardır. Kamera, RAM, ağırlık ve boyutlar, batarya kapasitesi, tasarım vs. bunlardan sadece birkaçıdır. Peki bu özelliklere bakarken, içlerinde hiç “SAR değeri” olarak geçen bir bir özelliğe dikkat ettiniz mi? Peki tam olarak SAR değeri nedir?

Webmasto olarak sizler için hazırladığımız bu rehberde; SAR değeri nedir, yüksek SAR değerinin zararları nelerdir, nasıl önlem alınır gibi sorulara yanıtlar vermeye çalışacağız. Akıllı telefonlar başta olmak üzere mobil cihazlarda çok fazla dikkat edilmeyen gizli tehlikenin detaylarına gelin beraber bakalım.

SAR değeri nedir? (Specific Absorption Rate)

Açılımı “Specific Absorption Rate” olan ve “Özgül Emilim Oranı” veya “Özgül Soğrulma Oranı” manasına gelen bu kavramı kısaca, “bir elektronik cihaz tarafından yayılan elektromanyetik dalganın dokuya işlediği miktar” olarak tanımlayabiliriz. Biraz daha teknik bir tanımlama yapacak olursak; “kilogram doku başına yutulan elektromanyetik güç” olarak açıklayabiliriz. Birimi Watt/Kilogram (W/kg)’dır.

Akıllı telefon, tablet, akıllı saat, dizüstü bilgisayar gibi taşınabilir ve giyilebilir teknoloji ürünleri, artık günlük yaşantımızın vazgeçilmez birer unsurları haline geldi. Özellikle mobil sektöründe yaşanan gelişmeler, zaman içerisinde bu elektronik ürünleri daha çekici ve bağlayıcı hale getirdi. Artık sabah kalktığımızda önce ona “Günaydın” diyor, yatağa yattığımızda en son ona “İyi geceler” diyoruz. Hatta öyle ileri gidiyoruz ki, her gece yastığımızın başucunda ona yer veriyoruz. Ancak sağlığımızı korumak adına günlük yaşantımızda teknoloji kullanımını iyi yönetmemiz, hatta bazı durumlarda sınır koymamız gerekebiliyor. Bu da bizi dikkat etmemiz gereken konulardan birine; SAR değerine getiriyor.

Özellikle -sürekli yanımızda taşımamız sebebiyle- akıllı telefon gibi mobil cihazlarda dikkat edilmesi gereken bu SAR değerinin önemi, teknolojinin ilerlemesi ile paralel bir şekilde artıyor. Telefonların SAR değerleri, aslında bu cihazların insan sağlığına verdiği zararı açıklıyor. Bazı modellerde SAR değeri olması gerekenden az iken, bazılarında ise azımsanmayacak düzeyde fazla olabiliyor.

Ülkelerin SAR kısıtlamaları

Yapılan araştırmalarla tehlikesinin gün yüzüne çıkmasının ardından her ülke, SAR değeri konusunda bazı sınırlamalar getirmiştir. Örneğin Avrupa ülkelerinde, cihazların sahip olması gereken SAR değeri, maksimum 2.0 W/kg’dır. Bu durum ABD ve Kanada’da 1.6 W/kg iken; Türkiye’de Avrupa standartlarına göre düzenlenerek, 2.0 W/kg olarak belirlenmiştir.

NOT: 2.0 W/kg (10g) ile 1.6 W/kg (1g) sınırları aynı biyolojik güvenlik seviyesini temsil eder. Sayısal fark, ölçüm hacminin farklı olmasından kaynaklanır.

İdeal SAR değeri kaç olmalı?

ICNIRP (Uluslararası İyonlaştırıcı Olmayan Radyasyondan Korunma Komisyonu), iyonlaştırıcı olmayan elektromanyetik alanlara maruziyetin insan sağlığı üzerindeki bilinen etkilerini dikkate alarak, genel halk için güvenli kabul edilen SAR sınırlarını belirlemiştir. Bu sınırlar, farklı frekans aralıklarında uzun ve kısa süreli maruziyetler göz önünde bulundurularak oluşturulmuştur. Günlük hayatta kullanılan mobil cihazlar ve kablosuz iletişim teknolojileri için referans değerler niteliğindedir diyebiliriz. ICNIRP tarafından önerilen SAR değerleri şu şekildedir:

NOT: Bu sınır değerler, ICNIRP tarafından genel halk için belirlenen maksimum maruziyet seviyelerini ifade eder. SAR ölçümleri 10 gram doku ortalaması esas alınarak yapılır ve mobil telefonlar, Wi-Fi cihazları, baz istasyonları ile giyilebilir teknolojiler bu sınırların altında kalacak şekilde sertifikalandırılır. Uzuvlar için daha yüksek SAR limitleri belirlenmesinin nedeni, bu bölgelerin ısıya karşı gövde ve başa kıyasla daha az hassas olmasıdır.

Yüksek SAR değeri sağlığı nasıl etkiler?

Akıllı telefonlar ve mobil cihazların yaydığı elektromanyetik dalgaların insan sağlığı üzerindeki etkileri uzun süredir tartışılan bir konu. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası İyonlaştırıcı Olmayan Radyasyondan Korunma Komisyonu (ICNIRP) gibi kurumlara göre, yasal SAR sınırları içinde kalan cihazların insan sağlığına kesin olarak zarar verdiğini gösteren net bilimsel kanıtlar bulunmuyor. Yani bugün piyasada satılan ve yasal limitlere uyan telefonların doğrudan zararlı olduğu söylenemez.

Ancak bu durum, SAR değerinin tamamen önemsiz olduğu anlamına da gelmiyor. Özellikle telefonu uzun süre kullanan kişilerde, elektromanyetik dalgalara maruz kalmaya bağlı olarak bazı geçici rahatsızlıklar görülebildiği ifade ediliyor. Bu etkiler kişiden kişiye değişebiliyor ve genellikle kısa süreli oluyor.

SAR değerinin olası etkilerinden korunmak için neler yapılabilir?

Telefonlardan tamamen uzak durmak gerçekçi olmasa da, elektromanyetik maruziyeti azaltmak için bazı basit önlemler alınabilir. Örneğin:

• Telefon alırken SAR değerinin düşük olmasına dikkat etmek,
• Uyurken telefonu mümkün olduğunca bedenden uzak tutmak,
• Uzun telefon görüşmelerinde kulaklık veya hoparlör kullanmak,
• Çekim gücünün zayıf olduğu yerlerde uzun süreli konuşmalardan kaçınmak.

Bu öneriler, “telefonlar zararlıdır” demek için değil; olası riskleri azaltmak ve daha bilinçli bir kullanım sağlamak amacıyla dile getiriliyor.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Android Geliştirici Modu nedir? Nasıl açılır veya kapatılır?

SAR değeri nasıl öğrenilir?

Kullandığınız cihazın SAR değerini öğrenmek için birçok farklı yöntem vardır diyebiliriz. Bu yöntemler marka ve modele göre değişkenlik gösterse de birçok cihaz için aşağıdaki yöntemlerden birini kullanabilirsiniz.

SAR değerini öğrenmek için:

1. Telefon uygulamasından *#07# tuşlayabilirsiniz (en hızlı yöntem).
2. Telefonunuzun Ayarlar menüsünde yer alan yasal bilgiler / yasal ve düzenleyici bölümüne bakabilirsiniz.
3. Telefonunuzun orijinal kutusuyla gelen dokümanları ve kullanım kılavuzunu kontrol edebilirsiniz.
4. Üretici firmaların resmi internet sitelerini veya Federal Radyasyondan Korunma Ofisi (BfS) gibi resmi kurumların sitelerini ziyaret edebilirsiniz.

Güncel telefon modelleri ve SAR değerleri

Şimdi ise son yıllarda piyasaya sürülen akıllı telefon modellerinin SAR değerlerine biraz göz atalım. Tahmin edeceğiniz üzere satışa sunulabilmesi için hepsinin ülkeler tarafından belirlenen limitlere uymak zorunda olduğunu söyleyebiliriz.

Peki hangi akıllı telefon modeli nasıl bir SAR değerine sahip? Piyasada olan akıllı telefonlardan bazıları için listelediğimiz SAR değerlerine aşağıdan ulaşabilirsiniz:

Her ne kadar yukarıda yer alan telefon modellerinin ideal SAR değeri sınırları içerisinde kaldığı görülse de, iPhone 17‘nin hem baş hem de vücut SAR değerinin diğer modellere göre daha fazla olduğunu söyleyebiliriz.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

iPhone vs Samsung: Hangisi daha uzun süre güncelleme alıyor?

Sonuç

Akıllı telefonlar ve mobil cihazlar günlük yaşamın önemli bir parçası haline gelmiş durumda. Kamera, performans, batarya ve tasarım gibi özellikler satın alma kararlarında öne çıkarken, SAR değeri ise çoğu zaman göz ardı ediliyor. Oysa SAR, bir cihazın yaydığı elektromanyetik enerjinin vücut tarafından ne ölçüde soğurulduğunu gösteren ve özellikle uzun süreli, yakın kullanımlarda dikkate alınması gereken bir kriterdir.

Piyasada satılan tüm akıllı telefonlar yasal SAR sınırları içinde yer alsa da, modeller arasında baş ve vücut SAR değerleri açısından farklar bulunabiliyor. Telefonu sık kullanan, cihazı sürekli üzerinde taşıyan ya da gece boyunca yakınında bulunduran kullanıcılar için bu farklar daha anlamlı hale geliyor. Bu nedenle düşük SAR değerine sahip modellere yönelmek ve bazı basit kullanım alışkanlıkları edinmek, maruziyeti azaltmaya yardımcı olabilir.

Sonuç olarak SAR değeri, tek başına bir telefonun iyi ya da kötü olduğunu belirlemez; ancak bilinçli bir tercih için dikkate alınması gereken tamamlayıcı bir bilgidir. Telefon satın alırken teknik özelliklerle birlikte SAR değerlerine de göz atmak, daha dengeli ve sağlıklı bir kullanım sağlayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)