- İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, sesini marka olarak tescil ettirmek için Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi'ne başvurdu.
- Başvuru, Meloni'nin "Io sono Giorgia Meloni" cümlesini iki kez söylediği dört saniyelik bir ses kaydından oluşuyor.
- Tescil onaylansa bile sesin yapay zeka ile taklit edilmesini tek başına engellemeyecek, ancak izinsiz kullanıma karşı ek hukuki araç sağlayacak.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, yapay zeka ile üretilen sahte ses kayıtlarına karşı kendi sesini marka olarak tescil ettirmek için başvurdu. Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi’ne (EUIPO) 5 Ekim 2026 Pazartesi günü yapılan başvuru, Meloni’nin “Io sono Giorgia Meloni” (Ben Giorgia Meloni’yim) cümlesini iki kez söylediği dört saniyelik bir ses kaydından oluşuyor.
Başvuruyu ilk olarak İtalyan gazetesi La Repubblica duyurdu, ardından Başbakanlık ofisi Palazzo Chigi de haberi doğruladı. Meloni bu adımı, İtalya’da gelecek yıl yapılacak genel seçimler öncesinde attı. Ses markası yöntemi bugüne kadar daha çok oyuncu ve şarkıcılar tarafından kullanılıyordu.
Meloni’nin ses markası başvurusunda neler var?
Başvuru kaydı, EUIPO’nun yürüttüğü marka veritabanı TMview üzerinde herkese açık olarak bulunuyor. Kayda eklenen ses dosyasındaki “Io sono Giorgia” ifadesi, Meloni’nin 2019’daki bir mitinginde söylediği ve 2021’de yayımlanan otobiyografisine de adını veren cümle olarak biliniyor. İfade bu nedenle Meloni’nin siyasi kampanyalarıyla özdeşleşmiş durumda.
Askanews’in aktardığına göre başvuru indirilebilir multimedya içerikleri, kültürel etkinlikleri ve siyasi etkinliklerin düzenlenmesini kapsıyor. Ses markası, bir metnin ya da eserin içeriğini koruyan telif hakkından farklı işliyor. DIRE ajansının aktardığı bilgiye göre bu yöntemle sesi tanınır kılan tını, vurgu ve frekans bileşimi koruma altına alınıyor. Başvuru şu anda EUIPO’nun incelemesinde bekliyor.
Ses markası deepfake’e karşı ne kadar koruma sağlar?
Tescilin pratikteki etkisi sınırlı kalabilir. Reuters’ın İtalyan basınına dayandırdığı bilgiye göre marka onaylansa bile Meloni’nin sesinin yapay zeka ile taklit edilmesini tek başına engellemeyecek. Buna karşın tescil, sesi izinsiz kopyalamak isteyenlerin karşısına ek hukuki engeller çıkarabilecek.
Ses klonları, gerçek kişilere ait kayıtlarla eğitilen yapay zeka modelleriyle üretiliyor. BBC’nin haberinde belirtildiği üzere hızlı hazırlanan kopyalar birkaç saniyelik bir kayıtla bile oluşturulabiliyor, yüksek kaliteli taklitler ise genellikle saatlerce ses kaydı gerektiriyor.
Meloni daha önce de deepfake hedefi olmuştu
Meloni’nin deepfake ile ilk karşılaşması bu değil. Başbakan, 2024 yılında yüzünün kullanıldığı sahte müstehcen videoların internete yüklenmesi üzerine 100.000 euro tazminat talebiyle dava açmıştı. Sardinya’da yaşayan bir kişiye karşı açılan dava hala sürüyor. Meloni’ye ait manipüle edilmiş görseller son yıllarda defalarca internette dolaşıma girmiş, zaman zaman gerçekmiş gibi paylaşılmıştı. Bu yılın Mayıs ayında da Meloni’yi iç çamaşırıyla gösteren yapay zeka üretimi görseller sosyal medyada yayıldı.
Meloni o dönem yaptığı paylaşımda deepfake’lerin herkesi kandırabilecek, manipüle edebilecek ve hedef alabilecek tehlikeli bir araç olduğunu belirtmiş, kendisinin kendini savunabileceğini ancak pek çok kişinin bunu yapamayacağını vurgulamıştı. İtalya ayrıca Eylül 2025’te ulusal bir yapay zeka yasası çıkaran ilk AB ülkesi olmuştu. 132 sayılı yasa, yapay zeka ile üretilmiş ya da değiştirilmiş içeriği zarar verecek şekilde yaymayı suç olarak tanımlıyor ve bir ila beş yıl hapis cezası öngörüyor.
Ünlüler de seslerini koruma altına alıyor
Meloni bu yolu deneyen ilk isim değil. ABD’li oyuncu Matthew McConaughey Ocak ayında görüntüsünü ve sesini marka olarak tescil ettirmişti. Taylor Swift de Nisan ayında ABD’de üç marka başvurusu yapmıştı. Bu başvurulardan biri Eras Tour sahnesinden bir fotoğrafı, diğer ikisi ise Swift’in son albümünün tanıtımında kendini tanıttığı ses kayıtlarını içeriyordu.
İtalya’da ise şarkıcı Giusy Ferreri ile oyuncu ve seslendirme sanatçısı Luca Ward daha önce ses markası tescili için harekete geçmişti. Virgilio’nun haberine göre Meloni’nin başvurusunu da avukat Marco Mastracci liderliğindeki hukuk bürosu hazırladı. İngiltere’de ise Ağustos ayında aralarında Matt Lucas, Hugh Bonneville ve Nicola Coughlan’ın da bulunduğu 80’den fazla sanatçı, Başbakan Andy Burnham’a herkese kendi sesi üzerinde yasal hak tanıyacak bir düzenleme yapılması çağrısında bulundu.
Türkiye’de ses marka olarak tescil edilebiliyor mu?
Türkiye’de de ses markası tescili hukuken mümkün. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 4. maddesine göre marka, sicilde gösterilebilir olması şartıyla kişi adları dahil sözcükler, şekiller, renkler, harfler ve sayıların yanı sıra seslerden de oluşabiliyor. Başvurular TÜRKPATENT’e yapılıyor.
Kanuna göre bir işaretin marka olarak tescil edilebilmesi için ayırt edici olması ve başvuruda hangi mal ya da hizmetler için kullanılacağının belirtilmesi gerekiyor. Tescilin sağladığı koruma da bu alanlarla sınırlı kalıyor. Meloni’nin başvurusu da bu nedenle multimedya içerik, kültürel etkinlik ve siyasi etkinlik gibi belirli alanları sayıyor. Başvuru hakkındaki karar ise EUIPO’nun incelemesini tamamlamasının ardından verilecek.
