- Avrupa Komisyonu, Dijital Pazarlar Yasası uyarınca Google'ın Android işletim sisteminde kendi yapay zekası Gemini'a haksız sistem ayrıcalıkları tanıdığına hükmetti.
- Üçüncü taraf yapay zeka uygulamalarının da cihaz donanımlarına ve kullanıcı verilerine tam erişimini talep eden AB, Google'a temmuz ayına kadar süre tanıdı.
- Google ise bu baskının üretici bağımsızlığını zedeleyeceğini, Avrupa'daki kullanıcılar için güvenlik açıkları yaratacağını ve maliyetleri artıracağını savunuyor.
Avrupa Komisyonu, Ocak ayında Google’ın Android işletim sisteminde yapay zekayı konumlandırma biçimine yönelik başlattığı ön incelemede son aşamaya geldi. Komisyon tarafından hazırlanan değerlendirmede, Android platformunun üçüncü taraf yapay zeka hizmetlerine daha açık hale getirilmesi gerektiği vurgulandı.
Teknoloji devi Google ise Avrupa Birliği’nin (AB) bu hamlesini “yersiz müdahale” olarak nitelendirerek karara direnç gösteriyor. Yaşanan anlaşmazlığa rağmen, komisyonun bu yaz aylarında Google’ı Android yapay zeka mimarisinde geri dönülemez değişiklikler yapmaya zorlaması bekleniyor.
AB’nin kararı, Avrupa kıtasında adil rekabeti sağlamak amacıyla yedi büyük teknoloji şirketini “gatekeeper” ilan eden Dijital Pazarlar Yasası’na (DMA) dayanıyor. Google, DMA kapsamındaki katı düzenlemelere uzun süredir karşı çıksa da, Avrupa Komisyonu’nun geri adım atmayacağına kesin gözüyle bakılıyor.
AB, Gemini’ın tekelini kırmak istiyor
Avrupa Komisyonu’nun mercek altına aldığı en temel problem, Google’ın kendi yapay zekası Gemini’a Android cihazlarda sağladığı ayrıcalıklı avantajlar oldu. Herhangi bir Android telefon açıldığında Gemini sistem seviyesinde özel bir entegrasyonla hazır gelirken; ChatGPT veya Grok gibi alternatif yapay zeka uygulamaları aynı veri ve özellik erişim hakkına sahip olamıyor.
Komisyon; varsayılan e-posta istemcisinden ileti göndermek veya galeri üzerinden fotoğraf paylaşmak gibi kritik akıllı telefon özelliklerinin yalnızca Gemini ile kısıtlanmasını rekabete aykırı buluyor.
AB’nin Teknolojik Egemenlikten Sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Bu adımlar Android cihazları daha geniş bir yapay zeka hizmeti yelpazesine açacak; böylece kullanıcılar işlevsellikten ödün vermeden kendi ihtiyaçlarına ve değerlerine en uygun yapay zeka modelini seçme özgürlüğüne sahip olacak” ifadelerini kullandı.
Google güvenlik ve maliyet endişelerini öne sürüyor
Google’dan Claire Kelly ise düzenlemeye sert bir dille karşı çıktı. Kelly, “Bu yersiz müdahale, cihaz üreticilerinin özerkliğini ellerinden alacak. Hassas donanım ve cihaz izinlerine erişim zorunluluğu getirecektir. Avrupa’daki kullanıcılar için kritik gizlilik ve güvenlik korumalarını zayıflatırken maliyetleri de gereksiz yere artıracaktır” şeklinde konuştu.
Radikal değişiklikler ve ağır cezalar öngörülüyor
Avrupalı düzenleyiciler, Android telefonlardaki yapay zeka araçlarının işleyişinde radikal değişimler öneriyor. Üçüncü taraf yapay zeka araçlarının sesli komutlar veya fiziksel düğmelerle sistem genelinde açılması, ekran içeriğini eş zamanlı okuyabilmesi ve yerel verilere erişerek proaktif özetler çıkarabilmesi isteniyor.
Ayrıca Galaxy S26 modelinin çıkışıyla hayatımıza giren ve Gemini’ın uygulamaları kullanıcı adına otonom kontrol etmesini sağlayan sistem özelliklerinin, diğer yapay zeka servislerine de açılması hedefleniyor. Google’ın “Magic Cue” benzeri yerel modelleri çalıştırmak isteyen bağımsız geliştiricilere gerekli donanım ve performans desteğini sunması, yeni API’leri ise tamamen ücretsiz sağlaması yaptırımlar arasında yer alıyor.
Sürece ilişkin ilgililerden geri bildirim toplama aşaması 13 Mayıs’ta sona erdi. Soruşturmaya dair nihai kararın en geç 27 Temmuz tarihine kadar verilmesi planlanıyor. Kurallara uyulmaması durumunda Google, küresel yıllık hasılatının yüzde 10’una kadar ulaşabilecek devasa para cezalarıyla karşı karşıya kalabilir.
