- Çin Siber Uzay İdaresi, 18 yaş altındaki kullanıcılara sanal arkadaş ve sanal akraba hizmeti sunulmasını yasaklayan yeni bir taslak düzenleme yayınladı.
- Taslak, platformların reşit olmayan kullanıcıları daha etkin biçimde tespit etmesini ve duygusal bağımlılık yaratan algoritmalardan kaçınmasını zorunlu tutuyor.
- Düzenleme henüz öneri aşamasında ve kamuoyu görüşleri 17 Ekim tarihine kadar toplanacak.
Çin, yapay zeka destekli sanal arkadaş hizmetlerine yönelik denetimi sıkılaştırıyor. Ülkenin internet düzenleyicisi Çin Siber Uzay İdaresi, reşit olmayan kullanıcıların internet kullanımını düzenleyen yeni bir taslak metin yayınladı. Taslak, 18 yaş altındaki kullanıcılara sanal akraba veya sanal arkadaş sunulmasını tamamen yasaklıyor.
Reşit olmayanların internette sağlıklı ve güvenli kullanımını güvence altına almayı amaçlayan düzenleme, yalnızca yapay zeka hizmetlerini değil sosyal ağları, oyunları ve canlı yayın platformlarını da kapsıyor. Metin henüz öneri aşamasında bulunuyor ve kamuoyu görüşleri 17 Ekim tarihine kadar toplanacak.
Taslak neleri yasaklıyor?
Taslağın merkezinde sanal yakınlık hizmetleri yer alıyor. Metne göre çevrim içi platformlar, reşit olmayan kullanıcılara sanal akraba ya da sanal arkadaş sunamayacak. Bunun yanında çocukları bağımlılığa sürükleyen ya da fiziksel ve ruhsal sağlıklarını ciddi biçimde etkileyebilecek hizmetler de yasak kapsamına giriyor.
Düzenleme yapay zekanın ötesine de uzanıyor. Taslağa göre reşit olmayanların tanımadıkları kişilerle iletişim kurduğu sosyal ağ hizmetleri de yasaklanacak. Bu kuralın tek istisnası, 16 yaşını geçmiş ve geçimini kendi emeğiyle sağlayan gençler. Ayrıca 16 yaşından küçük çocukların canlı yayın yapmasına izin verilmeyecek.
Platformlara çocuk modu zorunluluğu geliyor
Taslak, sosyal ağ, oyun ve yapay zeka hizmetlerinin genç kullanıcılar için özel bir reşit olmayan modu üzerinden çalışmasını şart koşuyor. Platformların reşit olmayan kullanıcıları tespit etme sistemlerini geliştirmesi de zorunlu hale geliyor. Algoritmaların ise duygusal bağımlılığa, aşırı kullanıma ya da aşırı harcamaya yol açacak şekilde tasarlanması yasaklanıyor.
Kurallara uymayan şirketleri ağır yaptırımlar bekliyor. Hukuk firması Latham & Watkins’in değerlendirmesine göre yetkililer ihlal durumunda hizmeti durdurabilecek ve 10 bin ile 100 bin yuan arasında para cezası uygulayabilecek. Digital Trends ise platformun gelirinin 1 milyon yuanı aşması halinde cezanın bu gelirin 10 katına kadar çıkabileceğini ve gelire el konulabileceğini aktarıyor.
Temmuz ayındaki düzenlemenin devamı niteliğinde
Yeni taslak, Çin’in bu alandaki ilk adımı değil. Siber Uzay İdaresi ve dört farklı kurum, 10 Nisan 2026 tarihinde insan benzeri yapay zeka etkileşim hizmetlerine yönelik ayrı bir düzenleme yayınlamıştı. 15 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren bu kurallar, reşit olmayanlara sanal partner ve sanal aile üyesi hizmeti sunulmasını zaten yasaklıyor, 14 yaş altındaki kullanıcılar için ise veli onayı istiyordu.
Çin’in bu konuya verdiği önem, genç internet kullanıcılarının sayısıyla da ilişkili. Digital Trends’in aktardığı verilere göre 2025 yılı sonu itibarıyla 6 ile 19 yaş arasındaki kullanıcılar, ülkedeki internet kullanıcılarının yüzde 18’ini oluşturuyor ve sayıları 112,5 milyona ulaşıyor. Çin İletişim Üniversitesi’nden uzman Zheng Ning, China Daily’ye yaptığı değerlendirmede sanal yakınlığın çocuklarda duygusal bağlanmaya yol açabileceğini, sanal ve gerçek ilişkiler arasındaki sınırı bulanıklaştırabileceğini ve internet bağımlılığı ile kontrolsüz harcamayı tetikleyebileceğini belirtiyor.
